Tala ng Tagasalin

Ang saling ito ay mula sa orihinal na Kastila ni Rizal. Upang maging madali ang pagbasa ngayon nang hindi nawawala ang anyo ng orihinal, ginamit ang mga sumusunod na tanda.

Mga salitang nakahilig. Mga salitang banyaga (Kastila, Latin, Pranses at iba pa) na iniwan ayon sa pagkakasulat ni Rizal dahil mahalaga ang mismong salita. Sa unang paglitaw nito sa bawat kabanata, may maikling paliwanag sa panaklong na parisukat: frac [pormal na amerikanang may buntot].

Mga salitang nasa maliit na malaking titik. Mga salitang Tagalog na ginamit mismo ni Rizal sa kanyang tekstong Kastila. Isinulat ang mga ito sa makabagong baybay (bunga sa halip na "bonga" ni Rizal). Kung hindi na karaniwan ngayon ang salita, may maikling paliwanag: palupo [gulugod ng bubong].

Mga panaklong na parisukat [ ]. Maiikling paliwanag ng tagasalin; hindi bahagi ng tekstong isinulat ni Rizal. Dito rin inilalagay ang salin ng mga pariralang Latin at ng iba pang wika.

Mga talababa. Mga tala ni Rizal mismo, at ng mga patnugot ng mga naunang edisyon (may markang "Tala ng edisyon ng Berlin"). Ang mga talang nagsasalin lamang ng isang salita ay inilipat sa panaklong na parisukat.

Mga pangalan ng nagsasalita. Bago ang bawat linya ng usapan ay may may-kulay na etiketa ng nagsasalita, at nasa kulay ding iyon ang kanyang mga salita. Iisa ang kulay ng bawat tauhan sa buong aklat; abo ang kulay ng mga tauhang minsan lamang magsalita. Ganito rin ang pagtatanda sa mga kaisipang hindi binigkas. Nananatiling itim ang salaysay at ang mga pahayag gaya ng "sabi niya." Pantulong lamang ito sa pagbasa at hindi bahagi ng orihinal. Halimbawa:

María Clara: Hindi ako naglakbay tulad mo; kilala ko lamang ang iyong bayan, Maynila at Antipolo…

Mga kawing. Ang mga pangalan ng totoong tao, lugar, akda at institusyon ay may kawing sa Wikipedia o sa mapa para sa karagdagang kaalaman.

Baybay at pananalita. Sinusunod ang makabagong baybay ng Komisyon sa Wikang Filipino. Ang paggamit ng kayo/ninyo o ikaw/mo ay sumusunod sa paggalang na ipinakikita ng mga tauhan sa orihinal na Kastila (usted, tú, vos). Isinalin din sa Filipino ang mga epigrapo sa simula ng ilang kabanata.